SORU VE CEVAPLARLA SERBEST BÖLGELER MEVZUATI

Türkiye'deki serbest bölge adresleri

I-TANIM, AMAÇLAR, İŞLEVLER

SORU   1:            Serbest Bölge (SB) nedir?

SORU   2:            Serbest Bölgelerin temel amaçları nedir?

SORU   3:            Serbest Bölgelerin işlevleri nelerdir?

II-AVANTAJLAR,TEŞVİKLER

SORU   4:            Serbest Bölgelerde sağlanan  avantajlar nelerdir?

SORU   5:            Serbest Bölgelerde faaliyette bulunmak hangi firmalar için daha avantajlıdır?

SORU   6:            Serbest Bölgelerdeki  Vergi Teşvik ve Avantajlarının kapsamı nedir?

III- FAALİYET VE DİĞER MEVZUAT

SORU   7:            Serbest Bölgelerde kimler faaliyette bulunabilir? Yerli ve yabancı firmalar arasında ayırım var mıdır?

SORU   8:            Serbest Bölgelerde  hangi tür faaliyetlerde bulunulabilir?

SORU   9:            Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerin izleyeceği başvuru prosedürü nedir?

SORU  10:            Serbest Bölgelerde faaliyetler hangi hallerde geçici olarak durdurulur?

SORU  11:            Faaliyet konusunu değiştirmek isteyen  Serbest Bölge kullanıcılarının yapması gereken işlemler nelerdir?

SORU  12:            Serbest Bölgede faaliyette bulunmak için yeni bir şirket kurmak veya şube oluşturmak gerekli midir?

SORU  13:            Serbest Bölgede şube açılışı için yapılması gereken işlemler nelerdir?

SORU  14:            Serbest Bölge merkezli yeni bir şirket kurmak için yapılması gereken işlemler nelerdir?

SORU  15:            Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yurt dışında yerleşik firmalardan hangi belgeler istenmektedir?

SORU  16:            Yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de şirket kurarak  ticari faaliyette bulunmaları  için ne yapmaları gerekmektedir.?

SORU  17:            Serbest bölgelerde depolama faaliyeti yürütülebilir mi?

SORU  18:            Serbest bölgelerde faaliyet gösteren kullanıcıların sınai ve ticari sicilleri ne şekilde tutulmaktadır?

SORU  19:            Serbest bölgelerde defter ve kayıtlar ne şekilde tutulmalıdır?

SORU  20:            Serbest bölge kullanıcıları ve çalışanları için hangi sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri geçerlidir?

SORU  21:            Serbest bölgelerde yabancı personel çalıştırılabilir mi?

SORU  22:            Serbest Bölgeler içinde   hangi ürünlerin satışı  yasaktır?

SORU  23:            Eşyanın Serbest  Bölgede kalabileceği süre sınırlı mıdır?

SORU  24:            Serbest Bölgeye bakım, onarım veya tamir gibi nedenlerle geçici olarak ve kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile araç, gereç ve ekipmanlar bölge içerisinde en fazla ne kadar kalabilir?

SORU  25:            Serbest  Bölgelerde hizmet faaliyetleri yürütülebilir mi?

SORU  26:            Serbest Bölgelerdeki ödemeler dövizle mi yoksa Yeni Türk Lirası ile mi yapılmaktadır?

SORU  27:            Serbest Bölgeler Özel Hesabı’nın gelir kalemleri nelerdir?

SORU  28:            Serbest Bölgelere giren veya bu bölgelerden çıkan mallar üzerinden ‰ 5 (binde 5) oranındaki ücretler hangi durumlarda tahsil edilmektedir?

SORU  29:            Türkiye’den Serbest Bölgeye getirilen  veya Serbest Bölgeden yurtdışına çıkarılan malların CIF değerleri üzerinden  ‰5 (binde 5) oranında ücret tahsil edilmekte midir?

SORU  30:            Serbest bölgelerde envanter kayıtları tutulmalı mıdır?

IV-FAALİYET RUHSATI

SORU  31:            Faaliyet Ruhsatı başvurusunda hangi bilgi ve belgeler aranmaktadır?

SORU  32:            Faaliyet Ruhsatı başvurusu faaliyet gösterilecek ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yapılabilir mi?

SORU  33:         Faaliyet ruhsatı müracaatları ne kadarlık bir süre içerisinde sonuçlanır?

SORU  34:            Faaliyet Ruhsatı’nın alınması sonrasında ne zaman faaliyete başlanabilir?

SORU  35:            Faaliyet Ruhsatı başvurularının değerlendirilmesinde hangi kıstaslar göz önünde bulundurulur?

SORU  36:            Faaliyet Ruhsatının süresi ne kadardır?

SORU  37 :            Faaliyet Ruhsatı başvuru ücreti ne kadardır?

SORU  38:            Faaliyet Ruhsatı başvurusu uygun görülmediği taktirde, başvuru ücreti iade edilir mi? Başvuru ücreti hangi hallerde iade edilmektedir?

SORU  39:            Hangi hallerde Faaliyet Ruhsatı ücret alınmaksızın yeniden düzenlenebilir?

SORU  40:            Faaliyet Ruhsatında hangi hallerde  konu değişikliği yapılamaz?

SORU  41:            Faaliyet Ruhsatı hangi hallerde iptal edilmektedir?

V- MAL HAREKETLERİ

SORU  42:            Serbest Bölgeden Türkiye veya yurt dışına gönderilen malların fiyat, kalite ve standartlarına ilişkin herhangi bir sınırlama var mıdır?

SORU  43:            Serbest Bölgelerde gıda ve gıda ambalaj maddeleri için sağlık sertifikası düzenlenmesi ne şekilde olmaktadır?

SORU  44:            Serbest Bölgelerdeki gümrük ve vergi muafiyet ve teşvikleri nelerdir?

SORU  45:            Serbest Bölgeler ile Türkiye arasındaki ticaret hangi mevzuat hükümlerine tabidir?

SORU  46:            Serbest Bölgede faaliyet gösteren bir firma Türkiye’de fason üretim yaptırabilir mi?

SORU  47:            Serbest Bölgelere hangi malların getirilmesi yasaktır?

SORU  48:            Serbest  Bölgelerden transit ticaret ne şekilde olmaktadır?

SORU  49:            Serbest Bölge adresli veya çıkışlı olup deniz yoluyla gelen veya giden eşyanın, bölgenin denize rıhtımı olmaması veya rıhtımı olmasına rağmen yakın bir limandan getirilmesi veya götürülmesi durumunda bölge ile bağlantısı nasıl sağlanır?

SORU  50:            Serbest Bölgeden yurt dışına veya Türkiye’ye veya Serbest Bölge içerisinde mal satışı veya devri yapılabilir mi?

SORU  51:            Türkiye’ye ithalatı kota uygulamasına tabi olan bir malın Serbest Bölgeye getirilmesi durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

SORU  52:            Serbest Bölgelerden Türkiye’ye ithal edilen malların, Türkiye’ye ithalatı kotaya tabi mallar arasında olması durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

SORU  53:            Bölgeden çıkartılan mallar için düzenlenecek “Menşe Şahadetnamesi, A.TR. Dolaşım Belgesi, EUR.1 Dolaşım Sertifikası” için neredeki Ticaret ve Sanayi Odaları’na başvurulur?

SORU  54:            Türkiye’den Serbest Bölgelere gönderilen eşya için Ön Statü Belgesi düzenlenmesi zorunlu mudur?

SORU  55:            Türkiye Gümrük Bölgesi’nde Serbest Dolaşımda olma esasları nelerdir?

SORU  56:            Serbest  Bölgelerden Avrupa Birliği’ne eşya gönderilmesinde hangi belgelerin düzenlenmesi ve prosedürün izlenmesi gerekmektedir?

SORU  57:            Avrupa Birliği ve Türkiye ticaret politikası önlemleri bakımından kota veya gözetime tabi üçüncü ülke menşeli eşyaların Serbest Bölgeden ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?

SORU  58:            Serbest Bölgelere giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek var mıdır?

Sayfa Başı

I-TANIM, AMAÇLAR, İŞLEVLER

SORU   1    :            Serbest Bölge (SB) nedir?

Serbest bölgeler; ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla birlikte gümrük hattı dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerlerdir.

Sayfa Başı

SORU   2    :            Serbest Bölgelerin temel amaçları nedir?

Serbest Bölgelerin temel amaçları:

·          Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi arttırmak,

·          Yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak,

·          Ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde temin etmek,

·          Dış ticaret ve finansman imkanlarından daha fazla yararlanmak

SORU   3    :            Serbest Bölgelerin işlevleri nelerdir?

Serbest Bölgelerin işlevleri:

·          Ülkeye yabancı sermaye ve teknolojilerin getirilmesine imkan sağlayacak uygun bir zemin yaratılması,

·          Sanayicinin ihtiyaç duyduğu bazı hammadde ve ara malların kolaylıkla, istenilen miktarda ve zaman kaybı olmadan temin edilebilmesi,

·          Sağlanan teşvik ve avantajlar sayesinde düşük maliyetli mal üretimi ve ihracı,

·          Türkiye dışından gelen malların transit olarak diğer ülkelere satılması,

·          Yeni  istihdam olanaklarının yaratılması,

·          Türk ihraç ürünlerinin ihracatını kolaylaştırmak ve hızlandırmak,

Sayfa Başı

II-AVANTAJLAR,TEŞVİKLER

SORU   4   :            Serbest Bölgelerde sağlanan  avantajlar nelerdir?

·          Üretim konulu Faaliyet Ruhsatı kapsamında faaliyet gösteren serbest bölge kullanıcılarının imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği  üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar Gelir veya Kurumlar Vergisinden istisnadır.

·          Diğer konularda ise; 06/02/2004 tarihinden önce Ruhsat almış olan firmaların Gelir veya Kurumlar Vergisi muafiyeti, Faaliyet Ruhsatı süresi sonuna kadar devam edecektir. 06/02/2004 tarihinden itibaren diğer konularda düzenlenen Faaliyet Ruhsatları kapsamında vergi muafiyeti bulunmamaktadır.

·          Faaliyet ruhsatı; hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı-kullanıcı firmalar için 10 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 15 yıl), kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı - kullanıcı firmalar için ise 20 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 30 yıl) süreli verilmektedir.  

·          Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.

·          Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler   hiç bir izne tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.

·          Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler Serbest Bölgelerde uygulanmaz.

·          Serbest Bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den Serbest Bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, Serbest Bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, Serbest Bölge ile diğer ülkeler ve diğer Serbest Bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.

·          Serbest Bölgelerden Türkiye’ye yönelik mal satışına kısıtlama   getirilmemiştir. (Tüketim ve riskli mallar hariç)

·          Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.

·          Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı bütün firmalar eşit olarak yararlanır.

·          Serbest bölgeler; AB ve Orta Doğu pazarlarının yakınında, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’deki büyük limanlara, uluslararası havaalanlarına, karayolu ağlarına, kültür, turizm ve eğlence merkezlerine yakın yerlerde kurulmuştur.

·          Serbest Bölgelerin altyapısı gelişmiş ülkelerdeki benzerleri ile aynı standarttadır. Açık ve kapalı alan kiraları diğer ülkelere göre düşüktür.

·          Serbest bölgeye getirilen Türkiye veya AB menşeli ya da buralarda serbest dolaşımda bulunan malların, serbest dolaşımda bulunma statüsü değişmediğinden, Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere girişinde gümrük vergisi ödenmez. Ayrıca, üçüncü ülke menşeli malların serbest bölgeye girişinde ve bu malların Türkiye veya AB üyesi ülkeler dışındaki üçüncü ülkelere gönderilmesi halinde de gümrük vergisi ödenmez. Ancak, serbest bölgeden Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere gönderilen serbest dolaşım durumunda olmayan üçüncü ülke menşeli mallar için Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden gümrük vergisi ödenir.

·          Serbest bölgeler “Türkiye-AB Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi”nin parçası sayıldığından; serbest bölgelerden Türkiye veya AB menşeli ürünler ile Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan ürünler A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir. Üçüncü ülke menşeli ürünler ise Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden serbest bölge gümrük müdürlüğüne gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma geçirildikten sonra A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir.

Sayfa Başı

SORU   5   :             Serbest Bölgelerde faaliyette bulunmak hangi firmalar için daha avantajlıdır?

·          İthal girdi kullanarak ürettiği ürünleri dış pazarlara satan firmalar,

·          Emek yoğun sektörlerde faaliyette bulunan  firmalar,

·          Re-eksport faaliyetinde bulunan firmalar,

·          Dövizle işlem yapmak isteyen üretim ve alım satım yapan firmalar,

·          Altyapısı hazır modern iş ortamı arayan firmalar.

Sayfa Başı

SORU   6   :            Serbest Bölgelerdeki  Vergi Teşvik ve Avantajlarının kapsamı nedir?

Serbest Bölgeler Kanunu’nda, 06.02.2004 tarih ve 25365 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile vergisel teşvikler açısından yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Söz konusu değişiklik çerçevesinde;  

A) Anılan Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest bölgede faaliyet ruhsatı    almış olan gerçek ya da tüzel kişilerin bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri    dolayısıyla elde ettikleri kazançları; faaliyet ruhsatı süreleriyle sınırlı olmak üzere,    gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır.

B) Bu bölgelerde istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler de 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate alınır.

C) 06.02.2004 tarihinde ve bu tarihten sonra serbest bölge kullanıcısı olan gerçek ya da tüzel kişilerden sadece ;üretim ruhsatı  ile faaliyet gösteren serbest bölge kullanıcılarının imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği  üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar Gelir veya Kurumlar Vergisinden muaftır.

5084 sayılı Kanun ile 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle ilgili olarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan 85 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, 4 Eylül 2004 tarih ve 25573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Tebliğ ile 7.2.2004 tarihinden önce ruhsat almış kullanıcıların 31.12.2008 tarihine kadar devam edecek olan vergi istisnalarının ve üretim konusunda ruhsat almış ya da alacak serbest bölge kullanıcılarının AB üyeliğine kadar yararlanacağı gelir ve kurumlar vergisi istisnalarının nasıl uygulanacağına dair düzenlemelere açıklık getirilmiştir. Tebliğ’e www.gelirler.gov.tr  adresinden ulaşılabilir.

Sayfa Başı

III- FAALİYET VE DİĞER MEVZUAT

SORU   7 : Serbest Bölgelerde kimler faaliyette bulunabilir? Yerli ve yabancı firmalar arasında ayırım var mıdır?

Serbest bölgelerde Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde işletmelerini ticaret siciline tescil ettirmiş ve bu durumu Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan ettirmiş tacir sıfatını haiz yerli gerçek veya tüzel kişiler ile kendi ülkelerindeki kuruluş işlemlerini tamamlamış yabancı gerçek veya tüzel kişiler faaliyette bulunabilir.  Gerçek kişi tacirlerin ayrıca ticaret ve/veya sanayi odasına kayıtlı olmaları gerekir.

Serbest bölgelerde faaliyet gösterecek firmalar için yerli veya yabancı sermaye sınırlaması yoktur. %100 yerli sermayeli firma veya %100 yabancı sermayeli bir firma serbest bölgelerde faaliyet gösterebilir. Serbest bölgede sağlanan muafiyet ve teşvikler açısından da yerli ve yabancı sermayeli firma ayrımı yapılmaz. Zaten Serbest Bölgelerin kuruluş amaçlarından birisi de yabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmektir

Sayfa Başı

SORU   8 :            Serbest bölgelerde hangi tür faaliyetlerde bulunulabilir?

Serbest bölgelerde, Yüksek Planlama Kurulu’nca (Y.P.K.)  uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.

Sayfa Başı

SORU    9 :            Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerin izleyeceği başvuru prosedürü nedir?

Yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan ruhsat almak kaydıyla serbest bölgede faaliyette bulunabilirler. Arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izin ve ruhsatlar ise ilgili Serbest Bölge Müdürlüğünce verilir ve denetlenir.

Sayfa Başı

SORU    10 :            Serbest Bölgelerde faaliyetler hangi hallerde geçici olarak durdurulur?

·          SB Uygulama Yönetmeliği uyarınca verilmesi gereken belgeler ile SB Genel Müdürlüğü ve ilgili SB Müdürlüğü’nce istenilen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi veya yanlış bilgi verilmesi,

·          Kullanıcı, yetkili temsilcisi veya görevlileri tarafından bölge tesis, araç-gereç ve ekipmanlarına veya diğer kullanıcılara zarar verildiğinin tespit edilmesi ve Bölge Müdürlüğünce yapılan uyarıya rağmen bu durumun düzeltilmemesi ve/veya zararın tazmin edilmemesi,

·          Kullanıcının yaptığı kira ve/veya satış sözleşmesi hükümlerine uymadığının tespit edilmesi,

·          Yazılı talimatlara uyulmadığının veya bölge düzenini bozucu davranışlarda bulunulduğunun tespit edilmesi,

·          Faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana gelen değişikliklerin bildirilmemesi,

hallerinde, Bölge Müdürlüğünce kullanıcının serbest bölgeden mal çıkışlarına ilişkin serbest bölge işlem formları 3 ay süreyle işleme konulmamaktadır.

Sayfa Başı

SORU    11 : Faaliyet konusunu değiştirmek isteyen  Serbest Bölge kullanıcılarının yapması gereken işlemler nelerdir?

Faaliyet konusunu değiştirmek isteyen kullanıcıların, konuyu açıklayan bir dilekçe ekinde;

·          Mevcut faaliyet ruhsatının aslı,

·          Aynı işyeri kullanılacaksa iskan ruhsatının sureti,

·          Yeni konuya göre doldurulmuş Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu,

·          Kullanıcı tarafından Bölge Müdürlüğüne yapılacak yazılı müracaat üzerine, yeni faaliyet konusunun aynı işyerinde yapılmasının mümkün olduğu hususunda, bölge yerleşim planı, binanın konumu ve teknik koşulları dikkate alınarak, yapılacak değerlendirme sonucu Bölge Müdürlüğünce verilecek görüş yazısı,

·          Kiracı kullanıcılar tarafından, yeni faaliyet konusunun aynı işyerinde yapılabilmesi için kiralayandan alınacak muvafakat yazısı

ile birlikte Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne müracaat etmeleri gerekmektedir.

Sayfa Başı

SORU    12 : Serbest Bölgede faaliyette bulunmak için yeni bir şirket kurmak veya şube oluşturmak gerekli midir?

Merkezi Türkiye’de bulunan ve halen Türkiye’deki ticari faaliyetine devam eden şirketler; Türk Ticaret Kanunu hükümleri yanında, serbest bölgedeki faaliyetler için ayrı muhasebe kaydı tutulmasının ve sermaye ihracının zorunlu olması nedeniyle, serbest bölgedeki faaliyetlerini oluşturacakları ‘serbest bölge şubesi” aracılığıyla yapmak zorundadır. Serbest bölgede şube oluşturarak faaliyette bulunmak amacıyla yapılan başvurularda; şube oluşturulmasına ilişkin yetkili organın aldığı kararın Ticaret Sicil Memurluğu’nda onaylatılmasını müteakip bu kararın yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu’nda belirtilen diğer belgelerle birlikte Müsteşarlığa müracaat edilmesi gerekmektedir.

Şirket merkezinin muhasebe kayıtları ile serbest bölgedeki şubenin faaliyetlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının ayrı ayrı tutulması zorunludur. Serbest bölgede faaliyette bulunan firmalar serbest bölge ile ilgili kayıtlarına hiçbir şekil ve surette serbest bölge dışındaki faaliyetleri işleyemez.

Yabancı firmalar ise bulundukları ülkedeki Türkiye temsilciliğine kendi ülkelerinde geçerli olan kuruluş belgesini onaylatarak şube oluşturarak veya şube oluşturmadan serbest bölgelerde faaliyette bulunabilir.

Yerli veya yabancı gerçek ya da tüzel kişilerin sadece serbest bölgede faaliyette bulunmak üzere serbest bölge adresli şirket kurmaları da mümkün olup, aşağıdaki soruda bu konuda açıklama yapılmıştır.

Yerli veya yabancı gerçek ya da tüzel kişilerin sadece serbest bölgede faaliyette bulunmak üzere serbest bölge adresli şirket kurmaları da mümkün olup, aşağıdaki soruda bu konuda açıklama yapılmıştır.

Sayfa Başı

SORU   13 :             Serbest Bölgede şube açılışı için yapılması gereken işlemler nelerdir?

·          Serbest Bölge Müdürlüğü’nden (SBM) Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu alınır ve doldurulur.

·          T.C.Merkez Bankası Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na 5.000 ABD $ başvuru ücreti yatırılır.

·          Doldurulmuş başvuru formu ve formda belirtilen belgelerle formun 1.sayfasında 8 maddeyle belirtilmiş olan istenen belgelerle birlikte SBM’ye başvurulur. Şirket ile İşyeri Kira Protokolü yapılır. SBM’nin kontrolünü takiben SBGM adresine posta ile veya elden başvuru yapılır.

·          Başvurunun değerlendirilmesi sonrasında SBGM, şirkete “Uygunluk Yazısı” gönderir. Kurulu şirketin SB’de şubesini açmak isteyen şirket temsilcisi Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne başvurarak şube açılışını yapar.

·          Şirketin Ticaret Sicil gazetesi ile birlikte veya yayınlanacağına dair verilen sicil tasdiknamesi ile tekrar SBM’ye gelmesinden sonra, Uygunluk Yazısı’nı takiben 30 gün içinde, kira sözleşmesi yapılır.

·          Sözleşme, SBM’nin onayından sonra şirket tarafından SBGM’ye Faaliyet Ruhsatı’nın çıkarılması için gönderilir.

·          Vergi Usul Kanunu’na göre tutulması gereken muhasebe defterleri alınır ve noterden onaylatılır.

·          Serbest Bölge Faturası, SBM’den bir örneği temin edilerek bastırılır.

·          Faaliyet Ruhsatı geldikten sonra, şirket yetkilisi muhasebe defterini ve faturaları SBM’den onaylatılır. Onaydan sonra bölgede faaliyete başlanarak fatura kesilebilir.

Sayfa Başı

SORU   14 : Serbest Bölge merkezli yeni bir şirket kurmak için yapılması gereken işlemler nelerdir?

·          Serbest Bölge Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu alınır ve doldurulur.

·          Kurulacak şirket adına T.C.Merkez Bankası, Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na SBM’den alınan örnek bir dilekçe ile 5.000 ABD $ başvuru ücreti yatırılır.

·          Doldurulmuş Başvuru Formu ve formun 1.sayfasında 8 maddeyle belirtilmiş olan istenen belgelerle birlikte SBM’ye başvuruda bulunulur. Şirketle İşyeri Kira Protokolü yapılır ve tüm belgeler SBM tarafından kontrol edilir. SBM’nin kontrolünü takiben SBGM adresine posta ile veya elden başvuru yapılır. Şirket ana sözleşme taslağı ve şirket ortaklarının imza beyannamesi konur.

·          Şirketin Ticaret Sicil Gazetesi ile birlikte veya yayınlanacağına dair verilen sicil tasdiknamesi ile tekrar SBM’ye gelmesinden sonra, Uygunluk Yazısı’nı takiben 30 gün içinde, kira sözleşmesi yapılır.

·          Yapılan sözleşme SBM’nin onayından sonra şirket tarafından SBGM’ ye gönderilir.

·          Vergi Usul Kanunu’na göre verilmesi gereken muhasebe defterleri alınır ve noterden onaylatılır.

·          Serbest Bölge Faturası, SBM’den bir örneği alınarak bastırılır.

·          Faaliyet Ruhsatı geldikten sonra şirket yetkilisi, muhasebe defterlerini ve faturaları SBM’ye onaylatır. Onaydan sonra bölgede faaliyete başlanarak fatura kesilebilir.

Sayfa Başı

SORU   15 : Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yurt dışında yerleşik firmalardan hangi belgeler istenmektedir?

Yurt dışında yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, kendi ülkelerinde ticaret sicil kayıtları bulunduğu taktirde, ayrıca Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nden izin almaksızın, DTM Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne bu sicil kaydını ibraz etmek suretiyle müracaatta bulunabilirler. Alınacak Faaliyet Ruhsatı ile sadece serbest bölge ile sınırlı kalmak üzere kiraladıkları veya kendi inşa ettikleri işyerlerinde faaliyette bulunabilirler.

Sayfa Başı

SORU    16:            Yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de şirket kurarak  ticari faaliyette bulunmaları  için ne yapmaları gerekmektedir.?

Doğrudan Yabancı Yatırımlar  Kanunu ile yabancı sermayeli olarak kurulacak şirketlerin, şirket kuruluşu için Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğünden almak zorunda oldukları ön izin kaldırılmıştır.

Böylece; yurtdışındaki yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin  Türkiye'de açmak istedikleri şubelerin kuruluş işlemi tamamen yerli sermayeli şirketlerde olduğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'ndan alınacak izin ile Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilir.

Türkiye'de kurulan yabancı sermayeli şirketler Türk Şirketi sayıldığından bu şirketlerin hak ve yükümlülükleri de Türk Ticaret Kanunu ve diğer mevzuatla Türk şirketleri için belirlenen hak ve yükümlülükler çerçevesindedir.

Sayfa Başı

SORU   17 :            Serbest bölgelerde depolama faaliyeti yürütülebilir mi?

Evet. Bunun için Depolama Faaliyet Ruhsatı’na sahip olunması gerekmektedir. Bu ruhsata sahip kullanıcılar, düzenledikleri depo kira sözleşmesini Bölge Müdürlüğü’ne onaylattıktan sonra depolama işlemlerini yapabilirler.

Sayfa Başı

SORU   18 :             Serbest bölgelerde faaliyet gösteren kullanıcıların sınai ve ticari sicilleri ne şekilde tutulmaktadır?

Faaliyet ruhsatına sahip kullanıcılar, faaliyete başlamadan önce ilgili SB Müdürlüğü’nün Tescil Bürosu’nda “Sicil Defteri”ne kaydedilirler. Ruhsatta bulunan bilgilerin ve ilgilinin icra edeceği meslek ve ticari faaliyet dalının kaydedilmesinden sonra, ilgiliye bir ticaret veya sınai sicil numarası ve Sicil Belgesi verilir. Meslek veya ticari faaliyette değişiklik olması durumunda, Bölge Müdürlüğü’ne bildirilerek sicil kaydına işlettirilmesi gerekmektedir. Yıllık faaliyete ait bilgi ve belgeler, her takvim yılı sonundan itibaren en geç dört ay içinde, talep edilmeksizin, Tescil Bürosuna bildirilmeli veya verilmelidir.

Sayfa Başı

SORU   19 :             Serbest bölgelerde defter ve kayıtlar ne şekilde tutulmalıdır?

Serbest bölgedeki faaliyetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesi için Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutulmak zorunda olunan defterler Türkçe düzenlenmelidir. Her türlü defter, belge ve diğer gerekli doküman, Serbest Bölge Müdürlüğü ve bu Müdürlükçe yetkili kılınan merci ve görevlilerin kontrolüne açık tutulmalıdır. Muhasebe kayıtlarına, SB dışındaki faaliyetlere ilişkin hesaplar işlenemez. Fatura ve ticari defterler, hesap döneminden önce Bölge Müdürlüğü’ne onaylattıktan sonra kullanılabilir.

Sayfa Başı

SORU   20 :             Serbest bölge kullanıcıları ve çalışanları için hangi sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri geçerlidir?

Serbest Bölge  kullanıcılarına ve bunların yanında bir iş akdine göre çalışanlara (yabancı uyruklular da dahil) Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümleri uygulanır. Türkiye sınırları içindeki işyerleri için öngörülen asgari ücret ve fazla çalışma esasları, bölgedeki işyerleri için de geçerlidir.Ancak, Türkiye ile diğer ülkeler arasında sosyal güvenlik konusunda yapılan sözleşmeler varsa, bu sözleşme hükümleri de uygulanır. Sosyal Güvenlik Kurumları’na sigorta primi ödemeleri, döviz veya Türk Lirası cinsinden yapılabilir.

Sayfa Başı

SORU   21 :             Serbest bölgelerde yabancı personel çalıştırılabilir mi?

Evet. Kullanıcıların çalıştıracakları yabancı yönetici ve vasıflı personel için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü veya ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’nden “Çalışma İzni” almaları gerekmektedir. Müracaat, "Çalışma İzin Belgesi" almak için hazırlanmış matbu formların ve eklerinin doldurularak imzalanması suretiyle yapılır. Yapılan bu talep, Genel Müdürlük tarafından ilgili mercilerle de koordinasyon sağlanmak suretiyle değerlendirilir ve uygun görülenlere "Çalışma İzin Belgesi" verilir.

Sayfa Başı

SORU    22 :  Serbest Bölgeler içinde   hangi ürünlerin satışı  yasaktır?

Üretim ruhsatıyla faaliyet gösteren kullanıcıların ara malı ve hammadde gereksinimleri ile gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarının (GHDES) ihtiyaçlarına yönelik olan satışlar  dışında, sigara, şeker, çay, alkollü içkiler ve nihai kullanıma yönelik elektronik eşyanın serbest bölgeler içinde 18.09.2006 tarihinden itibaren  satışı yasaktır.

Sayfa Başı

SORU    23 : Eşyanın Serbest  Bölgede kalabileceği süre sınırlı mıdır?

Hayır. Eşyanın serbest bölgelerde kalabileceği süre sınırsızdır.

Sayfa Başı

SORU    24 : Serbest Bölgeye bakım, onarım veya tamir gibi nedenlerle geçici olarak ve kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile araç, gereç ve ekipmanlar bölge içerisinde en fazla ne kadar kalabilir?

Bu tür mal, araç, gereç ve ekipmanların serbest bölgelerde kalış süresi maksimum 12 aydır.

Sayfa Başı

SORU    25 : Serbest  Bölgelerde hizmet faaliyetleri yürütülebilir mi?

Serbest bölgelerde sigortacılık, nakliye acenteliği, gümrük komisyonculuğu, yeminli mali müşavirlik, serbest muhasebeci mali müşavirlik ve eksperlik gibi çeşitli hizmet faaliyetlerinde bulunulabilir. Bunun için Serbest Bölge Müdürlüğü’nden “Giriş İzin Belgesi”nin temin edilmesi gerekmektedir.

Sayfa Başı

SORU   26 :            Serbest Bölgelerdeki ödemeler dövizle mi yoksa Yeni Türk Lirası ile mi yapılmaktadır?

Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili olarak mal bedelleri, Fon, hizmet ve işçi ücretleri ile ikramiyeleri ve kiralara ilişkin ödemeler dövizle yapılır. Ancak, bölgede yatırım sırasındaki mal ve hizmet bedelleri ile işçi ücretleri ve kiralar Yeni Türk Lirası üzerinden ödenebilir. Serbest Bölge Müdürlüğü ile bu bölgelerdeki diğer kurum ve kuruluşlarında çalışanlara bütün ödemeler Yeni Türk Lirası ile yapılır.

Sayfa Başı

SORU   27 :             Serbest Bölgeler Özel Hesabı’nın gelir kalemleri nelerdir?

Serbest Bölgeler Özel Hesabı gelirleri şu kalemlerden oluşur:

·          Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı tahsil edilecek ücretler,

·          Bölgeye giren ve çıkan mallar üzerinden tahsil edilecek ‰5 oranındaki ücretler,

·          Serbest bölgeyi işleten gerçek ve tüzel kişilerle yapılacak sözleşmeler uyarınca tahsil edilecek tutarlar,

·          Bölge faaliyetlerinden sağlanan diğer gelirler.

Sayfa Başı

SORU   28 :             Serbest Bölgelere giren veya bu bölgelerden çıkan mallar üzerinden ‰ 5 (binde 5) oranındaki ücretler hangi durumlarda tahsil edilmektedir?

Serbest bölgelere giren ve çıkan mallar üzerinden Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na yatırılması gereken ‰5’lik ücretler şunlardır;

·          Yurt dışından serbest bölgeye getirilen malların CIF değeri üzerinden ‰5 oranında alınan ücretler,

·          Serbest bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların FOB değerleri üzerinden ‰5 oranında alınacak ücretler,

·          Kullanıcının kendisine ait olmayan, bakım, onarım veya tamir maksadıyla bölgeye geçici olarak getirilen malların lge içinde gördüğü hizmet dolayısıyla yaratılan katma değer üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

·          Kullanıcının kendisine ait olmayan, fason imalat amacıyla serbest bölgeye geçici olarak getirdiği malların bölgede işçilik gördükten veya daha ileri derecede işçilik görmek üzere Türkiye’ye çıkarılıp geri getirildikten sonra bölgeden nihai çıkışında bölgede ve Türkiye’de yaratılan katma değer üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

·          Kullanıcının kendisine ait olmayan, bakım, onarım veya tamir maksadıyla bölgeye yurtdışından geçici olarak getirilen mallar ile bölgedeki bina, tesis ve demirbaşların bakım, onarım veya tamirinde kullanılmak üzere yurt dışından getirilen araç ve ekipmanların, serbest bölgede kalış süresinin 12 ayı geçmesi halinde bu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

·          Bakım ve onarım gibi nedenlerle serbest bölgeden Türkiye’ye çıkarılan ve kullanıcıların defter ve belgelerinde kayıtlı demirbaş ve yatırım mallarının 12 ay içerisinde, söz konusu malların defter ve belgelerde kayıtlı değerleri üzerinden ‰5 oranında alınacak teminatlar,

·          Sergilenmek, fuarlarda teşhir edilmek veya işlem görmek üzere bölgeden Türkiye’ye geçici olarak gönderilen malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde, söz konusu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

·          Türkiye’den satın alınarak serbest bölgeye getirilen ancak, sipariş ve evsafına uygun olmadığı için değiştirilmek veya işlem görme üzere Türkiye’ye çıkarılan malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde, söz konusu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler.

Sayfa Başı

SORU   29 :             Türkiye’den Serbest Bölgeye getirilen  veya Serbest Bölgeden yurtdışına çıkarılan malların CIF değerleri üzerinden  ‰5 (binde 5) oranında ücret tahsil edilmekte midir?

Hayır.Türkiye’den Serbest Bölgeye getirilen mallardan,Serbest Bölgeden yurtdışına çıkarılan mallardan, bölge içi satışlardan, imha veya tasfiye edilmek üzere bölgeden çıkarılan ve tahlil ve numune amacıyla bedelsiz olarak getirilen veya götürülen mallardan, yatırım ve tesis safhasında kullanılmak üzere getirilen mallardan, tevsi ve kapasite artırmak amacıyla getirilen mallardan binde 5 ücret alınmaz.

Sayfa Başı

SORU   30 :     Serbest bölgelerde envanter kayıtları tutulmalı mıdır?

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 159.Maddesi uyarınca, serbest bölgelerde depolama, işçilik, işleme ve alım-satım faaliyetlerinde bulunan kişiler tarafından gümrük idarelerince kabul edilen şekle uygun olarak envanter kayıtları tutulur. Eşya, ilgili kişiye ait yere konulmasından sonra 48 saat içinde envanter kayıtlarına geçirilir. Gümrük idarelerine eşyayı teşhis ve eşya hareketlerini izleme olanağı verecek şekilde tutulması gerek envanter kayıtları,aşağıdaki bilgileri içermelidir:

a)     Eşyanın miktarını ve normal ticari tanımını, marka ayrıntılarını, ayırt edici numaralarını, paketlerin tür ve sayısını, konteynerlerin ayırt edici işaretlerini,

b)     Eşyanın yerleştirildiği yeri,

c)      Eşya giriş ve çıkışında kullanılan taşıma belgesine ilişkin bilgileri,

d)     Eşyanın gümrük statüsünü gösteren belgeye ilişkin bilgileri,

e)     Mutat elleçleme işlemlerine ilişkin açıklamaları,

f)       Serbest bölgeye getirilen eşya, eğer dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi veya geçici ithalat rejimine tabi eşya ise bu rejimlere ilişkin açıklamaları.

Sayfa Başı

IV-FAALİYET RUHSATI

SORU   31 :            Faaliyet Ruhsatı başvurusunda hangi bilgi ve belgeler aranmaktadır?

Serbest bölgelerde faaliyette bulunmak için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne (SBGM) yapılacak faaliyet ruhsatı başvurusunda aşağıdaki bilgi ve belgelerin bir dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir:

·          Serbest Bölge Müdürlüğü (SBGM), Serbest Bölge Müdürlüğü (SBM) veya serbest bölgenin işletici veya kurucu-işletici şirketinden temin edilecek Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu ve bir fotokopisi,

·          Müracaatçı ve serbest bölgede yapacağı faaliyet hakkında tanıtıcı bilgi,

·          İmza sahibinin yetki belgesi ve imza sirküleri ile (varsa) firma temsilcisinin yetki belgesi ve imza beyannamesi,

·          Müracaatçı firmanın kuruluş ilanı ile son sermaye ve ortaklık yapısının yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicil Gazeteleri ve/veya Sanayi Odası kaydı (yabancı firmalar için kendi ülkelerinde geçerli olan kuruluş belgesinin Türkiye’nin o ülkedeki temsilciliğince onaylı örneği),

·          Firmanın son 3 yıla ilişkin bilançosu, kar ve zarar cetveli,

·          Müracaat ücretinin T.C. Merkez Bankası’na  yatırıldığını gösterir banka dekontunun aslı ve bir fotokopisi,

·          (Varsa) Son 3 yılda Türkiye’ye getirilen döviz tutarını gösterir belgeler,

Sayfa Başı

SORU   32  : Faaliyet Ruhsatı başvurusu faaliyet gösterilecek ilgili Serbest Bölge    Müdürlüğü’ne yapılabilir mi?

Faaliyet ruhsatı başvurusu Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü (İnönü Bulvarı, 06510 Emek / ANKARA – TÜRKİYE) ’ne doğrudan yapılabileceği gibi , ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yapılabilir.

Sayfa Başı

SORU   33  :    Faaliyet ruhsatı müracaatları ne kadarlık bir süre içerisinde sonuçlanır?

Müracaatçının talebi, faaliyet konusu, yatırım tutarı ve benzeri hususlar Bölgeler itibariyle göz önünde bulundurularak değerlendirildikten sonra, Faaliyet Ruhsatı başvurusu uygun görülürse, bu durum  müracaatçıya yazılı olarak bildirilir. Müracaatçının 30 gün içerisinde kira veya satın alma sözleşmesi yaparak, bunun bir örneğini Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne göndermesi gerekmektedir. Sözleşmenin gönderilmesini müteakip Genel Müdürlükçe Faaliyet Ruhsatı düzenlenir. Tanınan 30 günlük süre içerisinde sözleşme yapmayanlar, Faaliyet Ruhsatı alma hakkını kaybederler.

Sayfa Başı

SORU    34 : Faaliyet Ruhsatı’nın alınması sonrasında ne zaman faaliyete başlanabilir?

Faaliyet ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişiler, faaliyete başlamadan önce bölge müdürlüğüne kayıtlarını yaptırarak sicil belgelerini alır. Kiracı-kullanıcılar (hazır işyeri kiralayan firmalar) bu aşamadan sonra bölgede hemen faaliyete başlayabilirler.

Yatırımcı-kullanıcılar (açık alan kiralayarak kendi işyerini inşa edecek firmalar) ise, serbest bölge müdürlüğüne müracaat ederek, inşaat projelerini uygulamak üzere inşaat ruhsatı alırlar. inşaat bittikten sonra iskan ruhsatını satın alarak faaliyetlerine başlarlar.

Sayfa Başı

SORU    35 : Faaliyet Ruhsatı başvurularının değerlendirilmesinde hangi kıstaslar göz önünde bulundurulur?

Faaliyet ruhsatı müracaatının değerlendirilmesinde;

·          Yapılacak faaliyetin serbest bölgenin kuruluş amaçlarına uygunluğu,

·          Serbest bölgede yapılacak faaliyetin ülke ekonomisine katkısı,

·          Yapılacak yatırım ve üretim miktarı,

·          Yaratılacak istihdam hacmi,

·          Getirilecek yeni teknoloji, üretim ve yönetim metotları,

·          Türkiye’den satın alınacak mal miktarı,

·          Yurt dışına satılacak mal miktarı,

·          Yapılacak faaliyetin çevre kirliliği oluşturup-oluşturmayacağı,

gibi kıstaslar göz önünde tutulmaktadır.

Sayfa Başı

SORU    36 : Faaliyet Ruhsatının süresi ne kadardır?

Faaliyet Ruhsatı süresi, hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı kullanıcılar için 10 yıl, kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı kullanıcılar için 20 yıldır. Ancak, bu süre; üretim konusunda faaliyet gösteren kullanıcılardan kiracı kullanıcılar için 15 yıl, yatırımcı kullanıcılar için ise 30 yıl olup, geçerli olabilmesi için üretimin süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Üretim konusunda faaliyet gösteren yatırımcı kullanıcıların aynı işyerinde diğer konularda da faaliyet ruhsatı talep etmeleri halinde verilecek faaliyet ruhsatlarının süresi 20 yıldır.

Üretim dışındaki konularda faaliyet gösteren kullanıcıların faaliyet ruhsatı sürelerine;

·          Bölgede yapacakları yatırım tutarının faaliyet ruhsatı süresi içinde 5.000.000 (beşmilyon) ABD Dolarını geçtiğinin tespit edilmesi halinde 10 yıl,

·          Montaj-demontaj ve bakım-onarım konularında faaliyet gösteren kullanıcıların işyerlerinde sürekli olarak en az 10 kişi istihdam etmeleri ve bunun SSK kayıtları ile belgelenmesi kaydıyla, yatırımcı kullanıcı olmaları halinde 10 yıl, kiracı kullanıcı olmaları halinde 5 yıl,

ilave süre eklenir.

Sayfa Başı

SORU    37 :            Faaliyet Ruhsatı başvuru ücreti ne kadardır?

Faaliyet Ruhsatı ücreti bütün serbest bölgeler için 5.000 (beşbin) ABD Dolarıdır. Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucu uygun görülen “özel yatırımlar”a verilen Faaliyet Ruhsatları için; 49 yıllık olandan 100.000 (yüzbin) ABD Doları, 99 yıllık olandan 250.000 (ikiyüzellibin) ABD Doları ruhsat ücreti alınır.

Sayfa Başı

SORU    38 : Faaliyet Ruhsatı başvurusu uygun görülmediği taktirde, başvuru ücreti iade edilir mi? Başvuru ücreti hangi hallerde iade edilmektedir?

Faaliyet Ruhsatı başvuru ücreti aşağıdaki hallerde iade edilmektedir:

·          Yapılan değerlendirme sonucunda müracaatın uygun görülmemesi halinde,

·          SB Genel Müdürlüğü’nün uygun görüş yazısından önce müracaattan vazgeçilmesi halinde,

·          SB Genel Müdürlüğü’nün uygun görüş yazısından sonra 30 gün içerisinde faaliyet ruhsatı almaktan vazgeçilmesi halinde.

Sayfa Başı

SORU    39 : Hangi hallerde Faaliyet Ruhsatı ücret alınmaksızın yeniden düzenlenebilir?

Serbest Bölge kullanıcısının,

·          Ticaret unvanı veya şirket nev'i değişikliği dolayısıyla faaliyet ruhsatı üzerindeki unvanını değiştirmek istemesi durumunda; 

·          Faaliyet Ruhsatı üzerindeki faaliyet konusunu değiştirmek istemesi. durumunda ,

Faaliyet Ruhsatı  ücret alınmaksızın yeniden düzenlenebilir.

Sayfa Başı

SORU    40 : Faaliyet Ruhsatında hangi hallerde  konu değişikliği yapılamaz?

·          Serbest bölge olarak kullanılan arazinin 750.000 m2’den küçük olması halinde,

·          En az ¼’ini (%25’ini) veya serbest bölge olarak kullanılan arazinin 750.000 m2’den büyük olması halinde ise en az 500.000 m2’sini kiralayarak veya satın alarak (arazisi özel mülkiyet olan serbest bölgelerde) bu alanlarda faaliyet göstermek isteyen kullanıcılar/firmalar adına düzenlenen,

Faaliyet Ruhsatı konusunda (üretim+alım-satım+bakım onarım gibi)  hiçbir şekilde değişiklik yapılamaz.

Sayfa Başı

SORU    41 : Faaliyet Ruhsatı hangi hallerde iptal edilmektedir?

·          Faaliyetlerin geçici olarak durdurulduğu 3 aylık süre sonunda, aykırı işleme devam edildiğinin Bölge Müdürlüğünce tutanakla tespit edilmesi,

·          Faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan araştırma ve incelemeler veya denetimler neticesinde tespit edilmesi,

·          Kanun, Yönetmelik, Tebliğ ve genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi,

·          Bölge dışındaki faaliyetler nedeniyle elde edilen kazanç ve iratların, bölgede elde edilmiş kazanç ve iratlar gibi gösterilerek muhasebe kayıtlarının birleştirilmesi ve/veya bu amaçla sahte ve muhteviyatı yanıltıcı belge kullanılması suretiyle vergi kaçırıldığının tespit edilmesi,

·          Mevzuata aykırı olarak bölgeye mal getirildiğinin veya bölgeden mal çıkarıldığının tespit edilmesi, envanter kayıtları ile mevcut stoklar arasında eksiklik veya fazlalık bulunduğunun tespit edilmesi,

hallerinde kullanıcının faaliyet ruhsatı hiçbir uyarıya gerek kalmaksızın Genel Müdürlükçe iptal edilir.

Sayfa Başı

V- MAL HAREKETLERİ

SORU   42 :             Serbest Bölgeden Türkiye veya yurt dışına gönderilen malların fiyat, kalite ve standartlarına ilişkin herhangi bir sınırlama var mıdır?

3218 sayılı SB Kanunu’nun 4.Maddesi’nde; “fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz” denilmektedir. Öte yandan, serbest bölgeden Türkiye’ye mal sevk edilirken ise SB Kanunu Madde 8 uyarınca Türkiye’nin dış ticaret rejimine ve dolayısıyla da ithalat rejimi ve gümrük kanununa tabi olunması nedeniyle, gümrük idareleri Gümrük Kanunu’nun kendilerine verdiği fiyat araştırma yetkisini kullanır. Diğer bir deyişle, herhangi bir ülkeden veya serbest bölgeden Türkiye’ye ithal edilen malın denetimi ithalat ve gümrük mevzuatı hükümlerine tabidir. Serbest bölgeden yurt dışına gönderilen malların fiyat, kalite ve standardına ise ne gümrük ne de Serbest Bölge idaresi karışmaktadır.

Sayfa Başı

SORU   43 :            Serbest Bölgelerde gıda ve gıda ambalaj maddeleri için sağlık sertifikası düzenlenmesi ne şekilde olmaktadır?

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nca 30.06.2002 tarihli 24801 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Serbest Bölgelerde Sağlık Sertifikalarının Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (2002/38)”; serbest bölgede üretilen, işlenen, depolanan ve satılan gıda ve gıda ambalaj maddeleri ve/veya hammaddeleri için serbest bölgede faaliyet gösteren firmalar tarafından sağlık sertifikası talep edilmesi durumunda uyulması gereken usul ve esasları belirlemektedir. Buna göre;

a)     Serbest bölgede üretilen, işlenen, depolanan ve satılan gıda ve gıda ambalaj maddeleri ve/veya hammaddelerinin serbest bölgeye girişlerinde 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu bükümleri yerine getirilir.

b)     Bu maddenin (a) bendinde belirtilen şartları yerine getiren firma Tebliğ ekinde örneği yer alan “Serbest Bölgeye Giriş Bilgileri Beyan Formu”nu doldurarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne müracaat eder.

c)      Serbest bölgeye girdikten sonra işlem görmeden ticarete konu olan gıda ve gıda ambalaj maddeleri için ürünle birlikte gelen sağlık sertifikası ve orijin belgesi; serbest bölgede üretilen gıda maddeleri için ise ürünü oluşturan hammaddelerin her biriyle birlikte gelen sağlık sertifikaları ve orijin belgeleri Ek-1’de yer alan formla birlikte ibraz edilir. Serbest bölgede üretilmek üzere getirilen gıda ambalaj maddelerinin hammaddeleri için ise sağlık sertifikası aranmadan Ek-1’de yer alan form tanzim edilir.

c)

d)     Serbest bölgeye girdikten sonra işlem görmeden bütün halde veya bölünerek ticarete konu olan ürünlerin bu maddenin (c) bendi gereği ibraz edilen belgelerle uyumlu olması aranır. Ayrıca ürünün fiziksel ve organoleptik özellikleri yerinde kontrol edilerek şüpheli durumlarda numune alınır ve analiz için laboratuvara gönderilir. Sonuçların uygun çıkması durumunda ürünle birlikte gelen orijinal sağlık sertifikasında belirtilen esas miktarı geçmemek ve sertifika aslı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’nde muhafaza edilmek üzere kopyalanarak çoğaltılır ve gene İl Müdürlüğü’nce onaylanır.

e)     Serbest bölgede üretilen ve ticarete konu olan ürünlerin bu maddenin (c) bendi gereği ibraz edilen belgelerle uyumu aranır. Üründen numune alınarak gerekli analizleri yapılmak üzere laboratuara gönderilir. Sonuçların uygun çıkması durumunda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’nce sağlık sertifikası düzenlenir

f)       Analiz sonuçları serbest bölgeden yurtiçine ithal edilecek ürünler için 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnameye göre değerlendirilerek Tebliğ ekinde (Ek-2) bir örneği yer alan sertifika düzenlenir

g)     Serbest bölgeden yurtdışına satılacak ürünler için alıcı ülke talepleri doğrultusunda, Ek-2'de yer alan sertifika düzenlenir. Alıcı ülkenin farklı talepleri olması halinde sertifikaya ilaveler yapılabilir.

h)     Serbest bölgede değişikliğe uğramadan yurtiçine ithal edilen ve ürün ile birlikte taşınan ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne ibraz edilen sağlık sertifikası ürünün raf ömrü ve/veya sağlık sertifikasında tarih belirtildiği takdirde bu süreye kadar geçerlidir.

i)       Türkiye orijinli ürünlerin serbest bölgeden yurtdışına satılması durumunda yeni bir sağlık sertifikası düzenlenmeyecek daha önceden yurtiçinden serbest bölgeye ihracında alınan ve süresi geçmemiş sertifika geçerli olacaktır.

Sayfa Başı

SORU   44  :    Serbest Bölgelerdeki gümrük ve vergi muafiyet ve teşvikleri nelerdir?

·          Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesi’nin parçası olmakla beraber, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilmektedir. Bu nedenle, bölgeye giriş-çıkış noktalarında Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanmakla beraber, bölgeye giren ve bölgeden yurt dışına çıkan mallar için gümrük vergisi, resim, harç ve diğer mali yükümlülükler, Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na yapılacak tahsilat hariç, uygulanmaz.

·          Serbest bölgeler ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi uygulanmaz.

·          Serbest bölgelerden Türkiye’ye “İhracatı Teşvik Mevzuatı” çerçevesinde yapılacak ithalat ve ihracat işlemleri, yürürlükteki “İhracat Teşvik Tebliği” hükümlerine tabidir.

·          Serbest bölgelerde vergi, resim, harç ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz.

·          Türkiye’de yerleşik tam ve dar mükellef gerçek ve tüzel kişilerin serbest bölgedeki faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazanç ve iratlar, kambiyo mevzuatı hükümlerine uygun olarak Türkiye’ye transfer edilmesi halinde, gelir ve kurumlar vergisinden muaftır.

·          Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler, hiçbir izne ve vergiye tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.

·          Serbest bölge işletici ve kullanıcıları, yatırım ve üretim safhalarında, Bakanlar Kurulu’nca verilecek teşviklerden yararlanırlar.

Sayfa Başı

SORU   45 :             Serbest Bölgeler ile Türkiye arasındaki ticaret hangi mevzuat hükümlerine tabidir?

Serbest bölgeler, yürürlükteki Gümrük Kanunu’na göre Türkiye Gümrük Bölgesi dışında sayıldığından, Türkiye ile serbest bölgeler arasındaki ticarette dış ticaret hükümleri uygulanır. Diğer bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar İhracat Rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise İthalat Rejimine tabidir. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında ise dış ticaret rejimi uygulanmaz. Bölgeden yurt dışına mal gönderilmesi ve hizmet verilmesi serbesttir. Öte yandan, bedeli 500 ABD Doları’nın altında olan Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı olarak ihracat  işlemine tabi tutulmayabilir.

Sayfa Başı

SORU    46 : Serbest Bölgede faaliyet gösteren bir firma Türkiye’de fason üretim yaptırabilir mi?

Serbest bölgede faaliyet gösteren bir firmanın Türkiye’deki bir firmaya fason imalat yaptırması, Türkiye’deki firmanın bu imalatı Dahilde İşleme Rejimi Kararı ve buna ilişkin Tebliğ çerçevesinde yapması ve Dahilde İşleme İzin Belgesi’ne sahip olması durumunda mümkündür.

Sayfa Başı

SORU    47 : Serbest Bölgelere hangi malların getirilmesi yasaktır?

Ateşli silahlar ve bunların mühimmatının, radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıkların serbest bölgelere getirilmesi yasaktır.

Öte yandan, parlayıcı, patlayıcı, yanıcı, yanmayı arttırıcı veya bir arada bulunduğu mallar için tehlikeli olan maddeler de özel düzenek veya yapıların bulunması kaydıyla bölgeye getirilebilir.

Uyuşturucu maddeler, psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı ise Sağlık Bakanlığı’nın ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine tabidir.

Sayfa Başı

SORU   48 : Serbest  Bölgelerden transit ticaret ne şekilde olmaktadır?

Transit taşımaya tabi malların serbest bölgeye girişi ve çıkışı Bölge Müdürlüğü’nün izniyle yapılmaktadır.

·          Yabancı bir memleketten başka bir yabancı memlekete gitmek veya

·          Türkiye’den yabancı bir memlekete gitmek veya

·          Yabancı bir memleketten Türkiye’ye gelmek

üzere serbest bölgeden geçirilen eşyalar, bölgede “Transit” halinde sayılır. Türkiye’den serbest bölge üzerinden üçüncü ülkelere yapılan transit ticarette malın fiili olarak serbest bölgeye girmesi zorunludur. Transit eşyanın serbest bölgede aktarma edilmesi, karaya çıkarılması veya bir süre kalması transit halini değiştirmez.

Sayfa Başı

SORU   49 :             Serbest Bölge adresli veya çıkışlı olup deniz yoluyla gelen veya giden eşyanın, bölgenin denize rıhtımı olmaması veya rıhtımı olmasına rağmen yakın bir limandan getirilmesi veya götürülmesi durumunda bölge ile bağlantısı nasıl sağlanır?

Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü’nce tescilli ve Serbest Bölge Müdürlüğü’nce tanzim ve tescilli “Serbest  Bölge İşlem Formu”na istinaden, Gümrük İdaresince görevlendirilecek memurun refakatinde doğrudan gemiden serbest bölgeye alınarak veya serbest bölgeden gemiye götürülerek bu bağlantı sağlanır. Bu durumda, “Transit Beyannamesi” düzenlenmesine gerek kalmamaktadır. Geminin bulunduğu yer ile serbest bölge arasındaki koridor, Serbest Bölge olarak addedilir.

Sayfa Başı

SORU    50 : Serbest Bölgeden yurt dışına veya Türkiye’ye veya Serbest Bölge içerisinde mal satışı veya devri yapılabilir mi?

Serbest bölge kullanıcıları, yurt dışına veya Türkiye’ye toptan satış yapabilirler. Kullanıcılar ve bölgede depo kiralayan firmalar, Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yazılı olarak bildirmek kaydıyla, aynı bölgedeki diğer kullanıcılara toptan satış yapabilir veya mallarını toptan devredebilirler.

Sayfa Başı

SORU    51:             Türkiye’ye ithalatı kota uygulamasına tabi olan bir malın Serbest Bölgeye getirilmesi durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

Türkiye’ye ithalatında korunma önlemi çerçevesinde kota uygulanan bir malın serbest bölgeye getirilmesi sırasında, gümrük idarelerine ibraz edilmek üzere Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan İthalat Lisansı alınması gerekmemektedir.

Sayfa Başı

SORU   52 :             Serbest Bölgelerden Türkiye’ye ithal edilen malların, Türkiye’ye ithalatı kotaya tabi mallar arasında olması durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

Serbest bölgeler ayrı bir ülke olmadığından dolayı, bir mal serbest bölgeye girerken hangi ülke menşeli ise o ülke menşeli sayılır. Belirli bir ülke menşeli bir malın Türkiye’ye ithalatı kotaya tabi ise (söz konusu ülke kota uygulamasına tabi bir ülke ise), malın serbest bölgeden Türkiye’ye ithalatında (sırasında) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nden alınacak İthalat Lisansı’nın ilgili Gümrük Müdürlüğü’ne ibrazı gerekmektedir. (aranmaktadır).

Sayfa Başı

SORU    53 : Bölgeden çıkartılan mallar için düzenlenecek “Menşe Şahadetnamesi, A.TR. Dolaşım Belgesi, EUR.1 Dolaşım Sertifikası” için neredeki Ticaret ve Sanayi Odaları’na başvurulur?

Söz konusu belgeler için, Serbest Bölge Müdürlüğü’nün yazısına istinaden, mahalli Odalara başvurulur. Bunun için bu mahalli Ticaret ve Sanayi Odaları’na üyelik şartı aranmaz.

Sayfa Başı

SORU   54 : Türkiye’den Serbest Bölgelere gönderilen eşya için Ön Statü Belgesi düzenlenmesi zorunlu mudur?

Ön Statü Belgesi;

·          Türkiye’den serbest bölgelere gönderilen eşyaya ilişkin olarak düzenlenen ihracat beyannamesi kapsamı her türlü eşyanın veya

·          Serbest bölge işlem formu ile transit olarak serbest bölgeye giriş yapan Avrupa Topluluğu veya 3.ülke menşeli eşyanın serbest dolaşımda bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla, eşyanın bölgeye girişi aşamasında düzenlenir.

Avrupa Topluluğu’na ihracat esnasında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmek istenmesi halinde, ihracat konusu eşyanın serbest dolaşımda bulunduğunu gösterir Ön Statü Belgesinin gümrük idaresi ve ilgili odaya ibraz edilmesi gerekir.

Sayfa Başı

SORU   55 :             Türkiye Gümrük Bölgesi’nde Serbest Dolaşımda olma esasları nelerdir?

·          Tamamen Türkiye’de elde edilen Türk menşeli eşya,

·          Tamamen Avrupa Topluluğu menşeli eşya,

·          Türkiye veya Avrupa Topluluğu’nda ithalat işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi ve eş etkili vergi veya resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış ve ticaret politikası önlemleri uygulanmış eşya

Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşımda kabul edilir.

Sayfa Başı

SORU   56 :             Serbest  Bölgelerden Avrupa Birliği’ne eşya gönderilmesinde hangi belgelerin düzenlenmesi ve prosedürün izlenmesi gerekmektedir?

Türkiye’den veya üçüncü ülkelerden serbest bölgelere depolanmak, işlenmek veya ihraç edilmek üzere gelen eşyanın daha sonra AB ülkelerine A.TR Dolaşım Belgesi ile gönderilmek istenmesi durumunda Tespit ve Tahakkuk Kağıdı düzenlenir. Aşağıda belirtilen durumlarda yürütülmesi gereken işlemler sıralanmıştır.

·          Eşyanın tamamen Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan girdilerden üretilmiş olması  halinde, Türkiye’ye vergilerinin ödenerek giriş işleminin yapıldığına dair gümrük beyannamesi, serbest bölgelerde çıkışında düzenlenen gümrük beyannamesi vb. belgeler üzerinde yapılacak inceleme sonucunda eşyanın Türkiye’de serbest dolaşımda bir eşya olduğunun anlaşılması durumunda,  herhangi bir vergi tahsilatı yapılmaksızın A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenir ve Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü’nce vize edilir.

·          Eşyanın tamamen veya kısmen üçüncü ülkeler menşeli girdiler kullanılarak serbest bölgede işlem görmesi halinde, üçüncü ülke girdilerinin CIF değeri belirlenerek bunların Gümrük Tarife Pozisyonu üzerinden İthalat Rejimi Kararı ekli listelerindeki “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen gümrük vergisi oranı üzerinden tahsilat yapılır. Bu işlemler Tespit ve Tahakkuk kağıdına kaydedilir. Gümrük vergisinin ödenmesini gösterir gümrük vezne alındısının ibrazı üzerine, A.TR Dolaşım Belgesi Serbest  Bölge Genel Müdürlüğü tarafından vize edilir.

Sayfa Başı

SORU   57  :    Avrupa Birliği ve Türkiye ticaret politikası önlemleri bakımından kota veya gözetime tabi üçüncü ülke menşeli eşyaların Serbest Bölgeden ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?

Avrupa Birliği ve Türkiye’ye ithalatı kota veya gözetime tabi üçüncü ülke menşeli ürünlerin serbest  bölgelerden AB veya Türkiye’ye ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için Ortak Gümrük Tarifesi’nde öngörülen Fark Giderici Vergi’nin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüklerince tahsil edilmiş olması ve İthalat Lisansı aranır.

Sayfa Başı

SORU    58 : Serbest Bölgelere giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek var mıdır?

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 153.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, böyle bir zorunluluk yoktur. Ancak, aşağıda belirtilen hallerdeki eşyanın gümrük idarelerine sunulması ve gerekli gümrük  işlemlerine tabi tutulması şarttır:

a)     Serbest bölgeye girişiyle sona erecek bir gümrük rejimine tabi tutulan (ilgili gümrük rejimi hükümlerinin böyle bir zorunluluğu aramadığı hallerde, eşyanın gümrüğe sunulması gerekmez),

b)     Serbest bölgeye ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin bir karardan sonra konulan,

c)      Serbest bölgeye ihracat kaydıyla konulan,

d)     İhracat vergilerine veya ihracatla ilgili diğer hükümlere tabi olan.